Trong nhiều năm qua, nhượng quyền thương hiệu không còn là khái niệm xa lạ với cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam. Từ các chuỗi cà phê, trà sữa cho đến mô hình ăn uống quy mô nhỏ, nhượng quyền dần trở thành lựa chọn mở rộng quen thuộc. Tuy nhiên, sự phổ biến nhanh chóng cũng kéo theo không ít hệ lụy về chất lượng, quản trị và định vị thương hiệu. Không ít doanh nghiệp nhầm lẫn giữa việc “bán được quyền nhượng quyền” và việc “xây dựng được một hệ thống bền vững”.
Chính vì vậy, câu hỏi quan trọng không còn là có nên nhượng quyền hay không, mà là doanh nghiệp nên đi theo hướng nào. Việc lựa chọn đúng hướng nhượng quyền sẽ quyết định khả năng tăng trưởng dài hạn và giá trị thương hiệu trong tương lai.

1. Nhượng quyền thương hiệu – xu hướng mở rộng tất yếu

Trong giai đoạn thị trường cạnh tranh cao và chi phí mở rộng ngày càng lớn, việc doanh nghiệp tự đầu tư vốn, nhân sự và quản trị để mở rộng chuỗi không còn là con đường duy nhất. Nhượng quyền thương hiệu xuất hiện như một giải pháp cho phép doanh nghiệp nhân rộng mô hình kinh doanh thông qua nguồn lực của đối tác, trong khi vẫn giữ quyền kiểm soát cốt lõi về thương hiệu và hệ thống.

Đặc biệt trong lĩnh vực F&B như cà phê và trà sữa, nơi vòng đời sản phẩm ngắn và tốc độ chiếm lĩnh thị trường quyết định sự sống còn, nhượng quyền không đơn thuần là lựa chọn mở rộng, mà trở thành công cụ chiến lược giúp doanh nghiệp đi nhanh hơn đối thủ. Tuy nhiên, tốc độ không đồng nghĩa với bền vững, và chính điều này đặt ra câu hỏi: doanh nghiệp nên đi theo hướng nhượng quyền nào để không đánh đổi thương hiệu lấy tăng trưởng ngắn hạn.

2. Doanh nghiệp nào nên chọn nhượng quyền?

Nhượng quyền không phải là lối thoát cho doanh nghiệp đang gặp khó khăn tài chính. Đây là bước đi phù hợp với những mô hình đã chứng minh khả năng sinh lời bền vững. Doanh nghiệp chỉ nên nhượng quyền khi mô hình vận hành ổn định trong thời gian đủ dài. Sự ổn định này không được phụ thuộc vào cá nhân người sáng lập. Mô hình cũng không nên phụ thuộc quá nhiều vào một địa điểm kinh doanh duy nhất. Khả năng nhân bản là điều kiện tiên quyết của nhượng quyền thương hiệu.

Trong thực tế, nhiều doanh nghiệp F&B thường đánh đồng lượng khách đông với mô hình tốt. Cửa hàng đông khách không đồng nghĩa với mô hình có thể mở rộng. Sự khác biệt nằm ở khả năng chuyển giao và tái tạo kết quả kinh doanh. Một mô hình tốt cho phép người khác vận hành mà không làm giảm hiệu quả. Điều này chỉ đạt được khi quy trình được chuẩn hóa và đào tạo đầy đủ. Nếu kết quả phụ thuộc vào “chính chủ đứng quán”, rủi ro sẽ nhanh chóng xuất hiện. Khi đó, việc nhượng quyền dễ gây tổn hại nghiêm trọng đến thương hiệu.

3. Các hướng đi nhượng quyền thương hiệu phổ biến hiện nay

Hướng 1: Nhượng quyền mở rộng nhanh (Scale nhanh)

Nhượng quyền mở rộng nhanh thường được doanh nghiệp lựa chọn khi muốn chiếm lĩnh thị trường trong thời gian ngắn. Mô hình này tập trung vào việc tăng số lượng cửa hàng nhằm tạo độ phủ thương hiệu và cảm giác phổ biến trên thị trường. Trong lĩnh vực F&B, tốc độ mở rộng nhanh giúp thương hiệu tận dụng tốt các giai đoạn bùng nổ nhu cầu tiêu dùng. Tuy nhiên, khi ưu tiên tốc độ, doanh nghiệp dễ đánh đổi khả năng kiểm soát vận hành và sự đồng nhất trải nghiệm khách hàng. Nếu hệ thống hỗ trợ không theo kịp tốc độ mở rộng, chất lượng từng điểm bán sẽ nhanh chóng suy giảm. Về dài hạn, những vấn đề này có thể khiến thương hiệu mất uy tín nhanh hơn cả tốc độ tăng trưởng ban đầu.

Hướng 2: Nhượng quyền chọn lọc – phát triển bền vững

Nhượng quyền chọn lọc đặt trọng tâm vào chất lượng đối tác thay vì số lượng cửa hàng trong hệ thống. Doanh nghiệp theo hướng này thường mở rộng chậm hơn nhưng kiểm soát chặt chẽ từng khâu vận hành. Mỗi cửa hàng nhượng quyền được xem là một mắt xích quan trọng trong việc xây dựng hình ảnh thương hiệu dài hạn. Trong ngành cà phê và trà sữa, sự đồng nhất trải nghiệm mang lại lợi thế cạnh tranh bền vững hơn sản phẩm đơn thuần. Việc đầu tư sâu vào đào tạo và hỗ trợ giúp đối tác vận hành ổn định và gắn bó lâu dài với hệ thống. Dù tăng trưởng chậm hơn, mô hình này tạo nền tảng vững chắc cho sự mở rộng trong tương lai.

Hướng 3: Nhượng quyền theo khu vực hoặc độc quyền địa bàn

Nhượng quyền theo khu vực thường được áp dụng khi doanh nghiệp đã đạt độ chín nhất định về mô hình và quản trị. Thay vì làm việc trực tiếp với từng cửa hàng, doanh nghiệp chuyển sang quản lý thông qua đối tác cấp vùng. Cách tiếp cận này giúp doanh nghiệp giảm tải vận hành và tận dụng sự am hiểu thị trường địa phương của đối tác. Trong F&B, yếu tố địa phương hóa đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì doanh thu và tệp khách hàng trung thành. Tuy nhiên, việc trao quyền lớn đòi hỏi hệ thống kiểm soát minh bạch và tiêu chuẩn vận hành rõ ràng. Chỉ khi nền tảng quản trị đủ mạnh, mô hình nhượng quyền khu vực mới phát huy hiệu quả bền vững.

4. Những sai lầm khiến doanh nghiệp thất bại khi nhượng quyền

Thất bại trong nhượng quyền thường không đến từ mô hình, mà đến từ tư duy. Nhiều doanh nghiệp coi nhượng quyền là cách tạo doanh thu nhanh thông qua việc bán quyền, trong khi xem nhẹ trách nhiệm đồng hành và phát triển đối tác. Khi lợi ích ngắn hạn được đặt lên trên giá trị thương hiệu, hệ quả là một hệ thống rời rạc, thiếu gắn kết và dễ sụp đổ khi thị trường biến động.

Một sai lầm phổ biến khác là nhượng quyền khi nội lực chưa đủ mạnh. Thiếu quy trình chuẩn, thiếu đội ngũ hỗ trợ và thiếu kinh nghiệm quản trị chuỗi khiến doanh nghiệp nhanh chóng mất kiểm soát. Khi đó, mỗi cửa hàng nhượng quyền lại vận hành theo một cách khác nhau, làm xói mòn bản sắc thương hiệu ban đầu.

5. Hướng đi đúng cho doanh nghiệp muốn nhượng quyền thương hiệu thành công

Nhượng quyền chỉ thực sự hiệu quả khi được xem là chiến lược dài hạn, chứ không phải giải pháp tài chính ngắn hạn. Doanh nghiệp cần bắt đầu từ việc chuẩn hóa mô hình, đảm bảo rằng mọi yếu tố từ sản phẩm, dịch vụ đến trải nghiệm khách hàng đều có thể được chuyển giao một cách rõ ràng và nhất quán.

Quan trọng hơn, mối quan hệ giữa doanh nghiệp và đối tác nhượng quyền cần được xây dựng trên nền tảng cùng phát triển. Khi đối tác có lợi nhuận bền vững, họ sẽ gắn bó lâu dài và trở thành người bảo vệ thương hiệu tại thị trường địa phương. Ngược lại, nếu đối tác liên tục gặp khó khăn, chính thương hiệu nhượng quyền sẽ là bên chịu tổn thất lớn nhất về uy tín.

6. Kết luận

Nhượng quyền thương hiệu không phải là câu trả lời chung cho mọi doanh nghiệp, nhưng với những mô hình đủ chín và có tầm nhìn dài hạn, đây là hướng đi giúp mở rộng quy mô mà vẫn giữ được giá trị cốt lõi. Trong lĩnh vực F&B, nơi sự cạnh tranh không ngừng gia tăng, doanh nghiệp chỉ có thể đi xa khi lựa chọn được chiến lược nhượng quyền phù hợp, cân bằng giữa tốc độ tăng trưởng và sự bền vững của thương hiệu. Chính vì vậy, việc đồng hành cùng một agency tại Đà Nẵng am hiểu thị trường địa phương và mô hình nhượng quyền sẽ giúp doanh nghiệp xây dựng hệ thống hiệu quả và kiểm soát rủi ro tốt hơn.